2026 оны xоёрдугаар сарын 28-ны өдөр АНУ-ын ерөнxийлөгч Дональд Трамп нь Израильтай xамтран Ойрx Дорнодын бүс нутгийн Иран Улсад агаарын цэргийн тусгай явуулж эxэлсэн нь дэлxий нийтийн тулгамдсан асуудал болсон. Үүнтэй xолбогдуулан Персийн булангийн стратегийн усан зам "Ормуз"-ын xоолойг xаасан үйлдэл нь дэлxийн бүxий л улс орнуудын толгойны өвчин болж улмаар улс орнуудын зүгээс нефтийн эрэлд гарсан юм.

Өчигдөр буюу 2025.03.26-ны өдөр Дональд Трампын зүгээс Иранд өгөx цоxилтоо 10 xоногийн xугацаатай xойшлуулсан xэдий ч дэлxийн улс орнуудын xомсдол, түүнээс улбаатай үнийн өсөлт, инфляцаас урьдчилан сэргийлэx арга xэмжээг xэдийн авч эxлэв.

Тодруулбал: 2026 оны 3-р сарын сүүлчийн байдлаар дэлхийн шатахууны зах зээл Ойрхи Дорнодын геополитикийн хурцадмал байдал болон "Oрмуз"-ын хоолойн тээвэрлэлтийн саатлаас шалтгаалан "Oнцгой байдлын" горимд шилжсэн байна. "Brent" төрлийн тос нэг торх нь 115-120 ам.долларт хэлбэлзэж байгаа нь улс орнуудыг дараах шинэ, заримдаа нэлээд хатуу арга хэмжээнүүдийг авахад хүргэж байна.
Азийн бүс нутаг: Технологи ба Татаас
Азийн орнууд Ойрхи Дорнодын тосноос хамгийн их хамааралтай тул үнийн цохилтод хүчтэй өртөж байна.
Япон: Засгийн газар нь шатахууны жижиглэнгийн үнийг литр тутамд 170 иенээс хэтрүүлэхгүй байхын тулд ШТС-уудад олгодог татаасаа түүхэн дээд хэмжээнд хүргэв. Мөн стратегийн нөөцөөсөө нэмэлтээр 15 сая баррель тос гаргахаа зарлалаа.
Шри-Ланка: Тус улс "National Fuel Pass" нэртэй QR кодын системээ шинэчилж, зөвхөн амин чухал үйлчилгээний (эмнэлэг, хүнс) машинуудад давуу эрхтэй квот олгож эхэлсэн. Жирийн иргэдийн квотыг 20%-иар дахин танав.
Филиппин: Засгийн газар нь төрийн албан хаагчдыг "Ажлын 4 өдөр"-ийн горимд албан ёсоор шилжүүлж, Баасан гарагт гэрээсээ ажиллахыг тушаасан нь шатахуун зарцуулалтыг долоо хоног бүр 15-20% хэмнэж байна.
Европ: Хэмнэлтийн "Хатуу" бодлого
Европын орнууд Оросын эрчим хүчнээс хамааралтай байдлаа бууруулахын зэрэгцээ үнийн өсөлтийг иргэдийн хэрэглээг хязгаарлах замаар шийдэж байна.
Герман: Авто замын холбооны агентлагаас хурдны зам дээрх дээд хязгаарыг түр хугацаанд 100 км/цаг (өмнө нь хязгааргүй байсан хэсгүүдэд) болгож бууруулах санал гаргаж, иргэдийг "хурдаа хасаж, хэтэвчээ хамгаал" гэж уриалж байна.
Люксембург: Нийтийн тээврийг 100% үнэ төлбөргүй болгосон туршлагаа улам өргөжүүлж, хөрш орнуудаас ирж ажилладаг иргэдэд зориулсан "Park & Ride" зогсоолуудыг үнэгүй болгов.
Франц: Засгийн газар нь шатахууны үнийг литр тутамд 1.99 еврогоос хэтрүүлэхгүй байх "дээд хязгаар" (Price Cap) тогтоож, зөрүүг нь нефть боловсруулах компаниудын ашгаас суутгахаар болсон.
Хойд Америк ба Олон улсын байгууллагууд
АНУ: Инфляцыг барихын тулд стратегийн нөөцөөсөө өдөрт 1 сая баррель тос зах зээлд нийлүүлэх ажиллагааг 2026 оны зун хүртэл сунгах шийдвэр гаргав. Мөн зарим мужууд (Жишээ нь: Калифорни) шатахууны татварыг түр зогсоох хуулийн төсөл хэлэлцэж байна.
Олон улсын эрчим хүчний агентлаг (IEA): Улс орнуудад зориулж "Газрын тосны хэрэглээг танах 10 алхам" зөвлөмжөө шинэчилж, бизнес нислэгийг цөөлөх, хотуудад автомашингүй "Ням гараг" зохион байгуулахыг уриаллаа. Дэлхийн зах зээл дээрх Brent-ийн үнэ 110-120 ам.доллар байгаа нь манай улсад нийлүүлэгддэг Оросын хилийн үнэд шууд нөлөөлөх үндэслэл болж байна.

2026 оны 3-р сарын байдлаар ОХУ дотоодын зах зээлээ хамгаалах зорилгоор экспортын татвараа шинэчлэхээр хэлэлцэж байгаа нь манай улсын импортын зардалд өөрчлөлт оруулж болзошгүй юм.