Монгол Улсад хүүхдийн эсрэг гэмт хэрэг буурахгүй, харин хэлбэрээ өөрчилж, улам нарийсаж байгааг сүүлийн үеийн тоон үзүүлэлтүүд харуулж байна.

2025 онд улсын хэмжээнд хүүхэд хохирсон 2339 гэмт хэрэг бүртгэгдсэн бол хүүхдээс үйлдэгдсэн гэмт хэрэг 1135-д хүрчээ. Харин 2026 оны эхний гурван сарын байдлаар хүүхдийн эсрэг 518 гэмт хэрэг бүртгэгдэж, 335 хүүхэд хохирсон байна. Энэ нь асуудал зөвхөн буурахгүй, харин тогтвортой “давтагдаж” байгааг илтгэнэ.

Үүн дээр үе тэнгийн дээрэлхэлт нэмэгдэж буй нь илүү анхаарал татаж байна. Өнгөрсөн онд ийм шинжтэй 504 гомдол бүртгэгдсэний бараг тал нь гэмт хэргийн шинжтэй байсан бол энэ оны эхний улиралд ч энэ хандлага үргэлжилжээ.

Гэвч асуудлын хамгийн аюултай тал нь дээрэлхэлт “гудамжнаас цахим орчин руу” шилжсэн явдал юм.

Өнөөдөр Монголын хүн амын 80 гаруй хувь нь интернет хэрэглэж, хүүхдүүд өдөрт дунджаар 3–5 цагийг цахим орчинд өнгөрүүлж байна. Энэ нь боловсрол, мэдээллийн боломж авчирч байгаа ч нөгөө талдаа шинэ төрлийн эрсдэлийг бий болгож байна.

НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрийн 2025 оны судалгаагаар:

• 13–17 насныхны 51.3% нь цахим дээрэлхэлтэд өртсөн
• 9–12 насныхны гуравны нэг нь мөн ийм дарамтад орсон
• Хүүхдүүдийн 90% нь насны шаардлага хангаагүй ч сошиал ашиглаж байна

Хамгийн ноцтой нь, дээрэлхэлтэд өртсөн хүүхдүүдийн тал орчим нь энэ талаар хэнд ч хэлдэггүй.

Цахим дээрэлхэлт нь:

• доромжлох, гүтгэх
• хуурамч хаяг ашиглах
• зураг, бичлэг тараах
• бүлгээр гадуурхах зэрэг хэлбэрээр илэрч, 24 цагийн турш үргэлжилж, хурдан тархдаг онцлогтой. Үүний улмаас сэтгэл зүйн хор нөлөө нь улам гүнзгий болдог.

Энэ нөхцөл байдалтай холбоотойгоор цагдаагийн байгууллагаас холбогдох байгууллагуудтай хамтран “365 эвдрээгүй ирээдүйг бүтээе” уриатай мэдээлэл, нөлөөллийн ажлыг 4 дүгээр сарын 13-наас 5 дугаар сарын 6-ны хооронд улсын хэмжээнд хэрэгжүүлэхээр төлөвлөжээ.

Аяны хүрээнд:

• Хяналт шалгалт
• Цахим дээрэлхэлттэй холбоотой бүлгүүдийг хаах
• Хүүхэд хамгааллын мэдлэг олгох
• Эцэг эхийн хариуцлагыг нэмэгдүүлэх

зэрэг арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ. Цахим орчныг зөвхөн “хязгаарлах” замаар биш, харин:

• гэр бүлийн оролцоо
• сургуулийн боловсрол
• төрийн бодлого
• платформын хариуцлага

гэсэн дөрвөн тулгуур дээр шийдэх шаардлага улам тод болж байна. Хүүхэд цахим орчинд ганцаараа биш, харин хяналтгүй байгаагаас илүү эрсдэлд орж байна. Тиймээс хүүхдийг хамгаалах асуудал нь зөвхөн хууль, цагдаагийн ажил биш — нийгмийн хамтын хариуцлага болж хувирчээ.