Эдийн засаг
2026.07.02 12:39
1875Оюутолгойн зээлийн хүүгийн ард Онтре ордоо найр тавих уу?
Өнгөрсөн сарын 30-нд Алт -зэсийн Оюутолгой төслийн хувьцаа эзэмшигчид Рио Тинто компани болон Монгол Улсын Засгийн газар хэлэлцээ хийж тус төслийн зээлийн хүүг бууруулах, Монголын талын хүртэх ногдол ашгийг урагшлуулах талаар тохиролцон улмаар Оюутолгойн бүлэг ордын талбайн хил заагт орших “Онтрэ” ХХК-ийн эзэмшиж байгаа ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийн яриа хэлэлцээг эхлүүлснээ зарлав.
Талууд шинээр тогтсон зээлийн хүүгийн хувь хэмжээг одоогоор албан ёсоор хэвлэн зарлаагүй байна. Өнөөг хүртэл хүчинтэй байсан хөвөгч хүү болох 3 сарын SOFR дээр нэмэх 6.5 хувь, түүн дээр 0.26 хувийн нэмэлт зохицуулалт оролцуулан ойролцоогоор 11.1 хувьтай тэнцэж байсан бол Монгол Улс энэ оны гуравдугаар сард Financial Times сонинд мэдээлснээр өөрийн гадаад зээлийн хүүтэй ойролцоо буюу 6 хувиас доош бууруулахыг шаардаж байлаа. Хэрэв Financial Times -ийн эх сурвалжид дурьдагдснаар 2.5 нэгж хувиар бууруулсан бол шинэ хүү 8.6–8.8 хувийн орчим болно. Энэ өөрчлөлт нь Рио Тинтогийн зүгээс хийсэн томоохон буулт боловч Монголын талын анхны шаардлагыг бүрэн хангаагүй хэвээр байна.
Монгол улсын Улсын Их Хурал өнгөрсөн арван хоёрдугаар сард гэрээний нөхцлийг өөрчлөх тогтоол баталсан бөгөөд түүнтэй холбогдуулан Ерөнхий сайд Г.Занданшатар гуравдугаар сард Рио Тинтогийн төлөөлөгчидтэй уулзаж, одоогийн гэрээг "шударга бус" гэж шүүмжлэн, ашгийн 60 хувийг Монголд ногдуулах, хүүг 6 хувиас доош бууруулах зэрэг олон шаардлага тавьсан байдаг. Тавдугаар сард талууд хэлэлцээг үргэлжүүлэн “Оюу Толгой” ХХК-ийн уурхайн ашиглалтын хугацаанд цаашид төлөх менежментийн нийт зардлыг 50 хувиар дараах байдлаар бууруулахаар зарчмын хувьд харилцан тохиролцсон байна.
Энэхүү тохиролцооны үр дүнд менежментийн үйлчилгээний төлбөрийн давхардал арилж, нийт төлбөрийн хэмжээг 50 хувиар буюу 2.2 тэрбум ам.доллароор бууруулж Монгол Улсын төслөөс хүртэх эдийн засгийн өгөөжийг 1.5 тэрбум ам.доллароор нэмэгдүүлэх нөхцөл бүрдсэн. Энэ үйл явдалтай зэрэгцэн жагсагчид зургадугаар сарын 17-нд Оюутолгойн баяжмалын тээвэрлэлтийг нэг өдрийн турш зогсоосон үйлдэл нь компанийг гэрээний үүргээ биелүүлэхэд эрсдэлтэй нөхцөл байдалд оруулсан ба энэ үйлдэл нь хэлэлцээрийг түргэтгэсэн нэмэлт шахалт болсон гэж үзэж болно.
Монголын талын зарим тооцооллоор Онтрэ компаний эзэмшдэг “Жавхлант”, “Шивээ толгой” ашиглалтын талбайд Оюутолгойн бүлэг ордын нийт нөөцийн ойролцоогоор 25 хувь ногддог бөгөөд нийт хүдрийн 31.3 хувь (1.96 тэрбум тонн), алтны 10.5 хувь (192 тонн), зэсийн 12.7 хувь (5.55 сая тонн), мөнгөний 12.5 хувь (1,466 тонн), молибдений 94 хувь (190 мянган тонн)-ийг тус тус агуулдаг гэж үздэг.
Оюутолгой бүлэг ордын нөөцийн судалгаа бүрэн хийгдээгүй бөгөөд хайгуулын ажлыг үргэлжүүлбэл нөөц өсөн нэмэгдэх урьдчилсан тооцоо бий. Иймээс “Онтрэ” ХХК-ийн тусгай зөвшөөрлийн талбайтай холбоотой асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэх нь зөвхөн олборлолтыг нэмэгдүүлэхээс гадна Оюутолгой бүлэг ордоос Монгол Улсын хүртэх өгөөжийг нэмэгдүүлэх зорилготой дараагийн томоохон хэлэлцээний нэг гэж ажиглагчид үзэж байна.
Дотоод улс төрийн нөхцөл байдлыг ажиглавал Оюутолгойн ордын зээлийн хэлэлцээрийн ард Онтре ордоо найр тавилаа гэж хардлага олон байна.
Тухайлбал УИХ-ын гишүүн П.Ганзориг "Ямар ч байсан энэ зээлийн хүү, менежментийн зардал бууруулах хэлэлцээр амжилттай боллоо гээд сэтгэл ханаж болохгүй. Ер нь өнгөрсөн хугацаанд асар их алдагдсан боломжийн зардал монголчуудад үүссэн. Энэ харилцан ашигтай биш, нэг талыг барьсан байдлаас болж асар их хэмжээний зардал төлсөн гэсэн үг. Онтрегийн хэлэлцээр дуустал АМНАТ-ын төлбөрийг бууруулж болохгүй" гэсэн.
Хуульч Б. Солонгоо "Ашигт малтмалын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах төслийг яаралтай батлуулахаар улайрч байна. Рио Тинто, Онтре компанид найр тавьсан хуулийн төслийг яаран бүү батлаачээ. Намрын чуулган болтол хойшлуулаач" хэмээн өөрийн цахим хуудаст нийтэлсэн юм.
