Өв залгамжлал гэдэг нь зөвхөн талийгаачийн үлдээсэн хөрөнгийг хүлээн авах асуудал биш юм. Тухайн хүний зээл, өр төлбөр, барьцаанд тавьсан эд хөрөнгийн асуудал ч үүнтэй холбоотой үүсдэг. Тухайлбал, 100 сая төгрөгийн өртэй хүн нас барж, ар гэрийнхэн нь өвийг нь хүлээн авсан бол өр төлбөрийн асуудал ч мөн хөндөгдөнө. Тиймээс өв хүлээн авахаасаа өмнө талийгаачийн нэр дээрх хөрөнгө, өр төлбөрийг сайтар нягтлах шаардлагатай талаар өмгөөлөгч Ж.Ганболдтой ярилцлаа. 

Өв залгамжлалын талаар иргэд юуг анхаарах хэрэгтэй вэ?

Өв залгамжлал гэдэг зөвхөн талийгаачийн үлдээсэн хөрөнгийг хүлээн авах асуудал биш. Тухайн хүний зээл, өр төлбөр, барьцаанд тавьсан эд хөрөнгө ч үүнтэй холбоотой асуудал үүсгэдэг. Тиймээс өв хүлээн авахаасаа өмнө талийгаачийн нэр дээрх хөрөнгө, өр төлбөрийг нягтлах шаардлагатай.

Талийгаач 100 сая төгрөгийн өртэй байсан бол өвийг нь хүлээн авсан хүн тухайн өрийг төлөх үүрэгтэй юу?

Талийгаачийн үлдээсэн өвийг хүлээн авсан тохиолдолд өр төлбөрийн асуудал мөн хөндөгдөнө. Тухайлбал, тухайн хүн олон байгууллагаас зээл авсан, эсвэл эд хөрөнгөө барьцаалсан байж болно. Ийм нөхцөлд өвлөгчийн эрх, үүрэг болон өр төлбөрийг хэрхэн барагдуулах асуудлыг холбогдох хуульд үндэслэн шийдвэрлэх шаардлагатай. Өв залгамжлалын харилцааг Монгол Улсын Иргэний хуулиар зохицуулдаг. Өвлөгч хуульд заасан хугацаанд өв хүлээн авах хүсэлтээ гаргах ёстой. Өв нээгдсэнээс хойш гурван сарын дотор өв хүлээн авах хүсэлт гаргах, өвлөх эрхийн гэрчилгээ авах хүсэлтийг нэг жилийн дотор гаргах зохицуулалт байдгийг анхаарах хэрэгтэй. Хугацаа, журмыг тухайн нөхцөлд холбогдох хуулийн заалттай тулган нягтлах нь зүйтэй. 

Хуульд заасан хугацаанд өв хүлээн авах хүсэлт гаргаагүй бол яах вэ?

Өв хүлээн авахаас татгалзсан, эсвэл хуульд заасан хугацаанд хүсэлт гаргаагүй тохиолдолд дараагийн өвлөгчид өвлөх эрх шилжих боломжтой. Тиймээс өвлөгч өөрийн эрхээ хугацаанд нь хэрэгжүүлэх шаардлагатай. Талийгаачийн үлдээсэн хөрөнгө бусдын эзэмшилд байгаа тохиолдолд өвлөгч өөрийн эрхийг хамгаалуулахаар шүүхэд хандаж болно. Тухайлбал, аавтай нь хамт амьдарч байсан хүн түүний үлдээсэн хөрөнгийг эзэмшиж байгаа үед хүүхэд нь өвлөгдөх хөрөнгөнд өөрт ногдох эрхээ тогтоолгохоор шүүхэд хандах боломжтой.

Талийгаач гэрлэлтээ цуцлуулаагүй, их хэмжээний өртэй байсан бол ямар асуудал үүсэх вэ?

Ийм тохиолдолд талийгаачийн хөрөнгө, өр төлбөр болон өвлөгчдийн эрхийг тус тусад нь нягтлах шаардлагатай. Олон тохиолдолд хүмүүс салаад, тусдаа амьдраад удсан ч гэрлэлтээ цуцлуулаагүй байх тохиолдол гардаг. Өр төлбөрийг хэн, ямар хэмжээнд хариуцах, хөрөнгөнд хэн ямар эрхтэйг тухайн нөхцөл байдал болон хуульд үндэслэн шийдвэрлэнэ. 

Өв хүлээн авахаасаа өмнө юуг шалгах ёстой вэ? 

Талийгаачийн нэр дээр ямар хөрөнгө байгаа, хэдий хэмжээний зээлтэй байсан, банк болон бусад байгууллагад өртэй эсэх, ломбард зэрэг газарт эд хөрөнгөө барьцаалсан эсэхийг аль болох бүрэн шалгах хэрэгтэй. Ингэснээр өв хүлээн авахтай холбоотой эрх, үүргээ зөв тодорхойлж, цаашид үүсэж болзошгүй маргаанаас сэргийлэх боломжтой.

Монгол улсын иргэний хуулийн зохицуулалтаар өв залгамжлах эрхтэй хүн байхгүй, эсвэл өвлөгчид бүгд өв хүлээн авахаас татгалзсан бол өвлөгдөх хөрөнгө төрийн өмчлөлд шилжих боломжтой. Хэрэв өвлөгчид хөрөнгө байгаад өвлөгчид татгалзсан тохиолдолд хөрөнгийг төрд шилжүүлэх зохицуулалт үйлчилж болно. Харин өрийг хэн хариуцахыг тухайн хөрөнгө, зээлийн гэрээ, барьцаа болон холбогдох хуулийн дагуу шийдвэрлэдэг байна.