Э.Ирэхбаяр
Редактор
Нийгэм
2025.03.20 12:29
956
Амьдрал хэмээх тийзэнд аз жаргал хамт бичигдсэн байдаг

Нэгэн залуу сайхан амьдрал хайн алс газрыг зорихоор шийджээ. Тэгээд бүх мөнгөө шавхаж, усан онгоцны билет авав. Үлдсэн жаахан мөнгөөрөө талх, бяслаг уух юм авчээ. Учир нь усан онгоцоор 10 хоног явах ёстой юм санж. Явах өдөр нь ч болж, замдаа гарлаа.

Эхний хэд хоног талх бяслагаа идээд давгүй байлаа. Харин тав дахь өдрөөс хүнс нь дуусаж идэх хүнсгүй боллоо. Гэтэл түүнээс бусад бүх зорчигч өдөрт гурван удаа усан онгоцны зоогийн газар орж хооллож байв.

Зургаа дахь өдөр залуу маш их өлссөн тул усан онгоцны ресторанд орон хоол захиалж, цадталаа идэж авсан ч мөнгөгүй тул суусаар байлаа. Төдөлгүй зөөгч түүн дээр ирээд "Хаах цаг болсон тул та өрөө рүүгээ явж амарна уу" гэжээ. Залуу ямар ч мөнгөгүй болсноо учирлан хэлж, уучлалт хүсээд "Хоолныхоо хөлсөнд гал тогоонд ажиллаж болох уу" хэмээн асуутал зөөгч түүнээс "Уучлаарай, та билеттэй юу" гэж асуув. Залуу билетээ үзүүлж юу болсон талаар асуухад, зөөгч түүн рүү инээмсэглэн "Таны тасалбарын үнэд бүх хоолны төлбөр орсон байгаа шүү дээ" гэж хэлжээ.

Үнийг нь төлсөн хэрнээ өлсөөд явж байсандаа залуу маш ихээр харамссан байна. Амьдрал хэмээх тийзэнд аз жаргал хамт бичигдсэн байдаг юм шүү гэж П.Буяндэлгэрийн "Сүүдэрт туссан гэрэл" номонд бичсэн байдаг.

Тийм ээ, бид аз жаргалыг үргэлж холоос, өөрт төдийлөн хамааралгүй зүйлсээс хайж байдаг. Үнэн хэрэгтээ аз жаргал бидэнд маш ойрхон, бүр дэргэд, чимээгүйхэн, маш энгийн дүрээр байж л байдаг. Гагцхүү түүнийг олж харах мэдрэмж л дутагддаг шиг.

Хүн аз жаргалтай байхад, тааламжтай мэдрэмж авахад тархинаас ялгаруулдаг даавар буюу гормонууд чухал нөлөө үзүүлдэг юм билээ. Гормонууд нь цусаар дамжиж, эсэд үйлчилдэг. Тэгвэл эдгээр даавар хэзээ, хаанаас, хэрхэн ялгардаг талаар товчхон мэдээлэл өгье.

Эхнийх нь хайрын даавар буюу Окситоцин. Энэ даавар нь эрүүл, бат бөх харилцаа, бие биедээ итгэх итгэлийг бий болгодог. Хайртай хүнээ тэврэх, үнсэх, илэх, хүүхдээ эрхлүүлэх, нохойтойгоо тоглох, эсвэл хамт олон, найзуудаараа дуулах, багаараа тэмцээнд оролцох, магтаалын үг сонсох гэх мэт үйл явдлын үед өнчин тархинаас ялгардаг хайрын даавар нэмэгддэг аж.

Дараагийнх нь аз жаргалын даавар буюу Допамин. Хүн өөрийн дуртай зүйлээ хийх, дуртай хоолоо идэх, хэн нэгнээс гэнэтийн бэлэг авах, магтуулах үед тархи допамин ялгаруулан, урамшуулдаг байна.

Хүн ямар нэг дасгал хөдөлгөөнийг өөрт зүдэргээгүй, тааламжтай байдлаар хийх үед Серотонин даавар ялгарч, ааш зан сайхан болдог аж. Тухайлбал гадаа алхах, салхилах, гүйх эсвэл шүршүүрт орох, хөгжим сонсох үд серотонин даавар илүү их ялгардаг байна.

Эдгээр даавар буурах үед хүнд ядарсан, ганцаардсан, эрч хүчгүй болсон мэт мэдрэмж төрдөг, өөрийгөө азгүй нэгэн хэмээн итгэж, хүсэл тэмүүлэл нь унтрах зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг байна.  

Аз жаргал гэгч нь нүдэнд үзэгдэж, гарт баригддаггүй ч бидний амьдралын чанар, тэр ч бүү хэл нийгмийн уур амьсгал, нийтийн хандлагад эерэгээр нөлөөлж байдаг.

Жил бүрийн 3 дугаар сарын 20-ны өдрийг дэлхий даяар АЗ ЖАРГАЛЫН ӨДӨР хэмээн тэмдэглэдэг байна.

Тэгэхээр аз жаргалын “түлхүүр” бидний гарт атгаастай байдаг, өдөр бүр тэрхүү “түлхүүр”-ийг тохирох хаалганд нь тааруулж нээх чухал гэдгийг хүн бүр санааны мухартаа “хадаад” аваасай.